Coi là “từ thoại” chính cống nữa mà nó rõ ràng là một pho trường thiên tiểu thuyết mang màu sắc “từ thoại” mà thôi.
2 Hệ văn bản “tú tượng phê cải” có tranh thêu và có sửa chữa . Hệ văn bản này gồm hai loại nhỏ
Loại “bản Sùng Trinh” và loại “bản Trương Bình”.
Hệ văn bản này có hai đặc điểm mà các hệ văn bản khác không có
1 / lời phê lời bình ; 2 / tranh thêụ
So với hệ văn bản “từ thoại” nói trên, hệ này chặt chẽ, trong sáng, hợp lí thông đạt hơn, văn bản “từ thoại” vì đưa vào quá nhiều thơ ca từ phú không liên quan gì mấy
với phát triển của tình tiết nên làm yếu chất tiểu thuyết.
a. Loại văn bản Sùng Trinh
bản khắc sớm nhất được coi là khắc dưới thời Sùng Trinh nhà Minh.
Hiện còn tám bộ lưu giữ ở tám nơi khác nhau
Thư viện Thủ đô Bắc Kinh – Thư viện Thượng Hải – Thư viện Đại học Bắc Kinh Trung Quốc – Thư viện Thiên Tân – Thư viện Trung ương Đài Loan – Nội các văn khố
Trường Đại học Tôkiô Nhật Bản – Trường Đại học Thiên Lý b. Loại văn bản Trương Bình khởi đầu từ Trương Trúc Pha như đã nói ở trên .
3 Hệ văn bản rút gọn
Các văn bản này, nhất là những văn bản mang danh “chân bản”, “cổ bản” phần nhiều là “đồ rởm”, xưa nay không được giới học thuật coi trọng. Sở dĩ như vậy trước hết là do những kẻ làm sách giả đã tùy tiện thêm bớt rất nhiều, đã thế lại dám rêu rao là “chân”, là “cổ”. Loại văn bản này ra đời muộn, đến nay chỉ khoảng bảy tám chục năm, từng có thời gian lưu truyền rộng rãi, cho đến nay vẫn chưa phải đã hết ảnh hưởng.
Hai là vấn đề “tác giả ” Tác giả là ai ? Vấn đề này đã làm đau đầu nhiều nhà nghiên cứụ Bản từ thoại khắc in ở thời Vạn Lịch nhà Minh ghi là tác. rõ ràng là một bút danh có nghĩa là “chàng cười”, “chàng hay đùa” Tiếu là cười, còn sinh là tiếng tự xưng hoặc tiếng gọi người tre? tuổi . Bài Tựa đầu sách từ thoại kí tên Hân Hân Tử, đặt trước tên tác giả một địa danh là Lan Lăng. Lan Lăng là một ấp của nước Sở thời Chiến Quốc, thời Hán đặt thành huyện, thời Tấn kiêm cả quận, thời Tùy bỏ cả quận lẫn huyện, thuộc địa phận huyện Dịch tỉnh Sơn Đông ngày nay. Thời Đường lại đặt huyện, thời Nguyên bỏ. Ngoài ra, thời Tấn có lần gửi huyện Lan Lăng ở huyện Vũ Tiến tỉnh Giang Tô, và đặt thành quận Nam Lan Lăng, đến thời Tùy cũng bỏ. Nhiều người nghĩ rằng Hân Hân Tử, nghĩa rộng là “ông vui vui” cũng chỉ là một biến dạng của mà thôi. Ngoài ra, tác phẩm của Tiếu Tiếu Sinh chỉ thấy có một bài từ Ngư du xuân thủy bảo tồn được trong tập tranh đời Minh là Hoa doanh cẩm trận nghĩa là “trại hoa trận gấm” .
Từng có người đoán là Triệu Nam Trinh 1551 1627 hoặc Tiết Ứng Kỳ khoảng 1550 ? nhưng đều không đưa ra được chứng cứ trực tiếp.
Giáo sư Chu Tinh sau mấy chục năm chuyên nghiên cứu ở khoa Trung văn trường Đại học sư phạm Thiên Tân, trong cuốn khảo chứng của mình xuất bản tháng 10 1980 cho rằng tác giả Kim Bình Mai là Vương Thế Trinh 1526 1590 đỗ Tiến sĩ dưới triều Gia Tĩnh, làm quan đến Hình bộ Thượng thư, tác giả của Gia Tĩnh dĩ lai thủ phụ truyện, Yêm Châu sơn nhân tứ bộ cảo, Độc thư hậu, Vương thị thư uyển, Hoa uyển… Thật ra từ cuối thời Minh đã có người cho rằng được Vương Thế Trinh viết ra để trả thù cho bố.